Skriuwlab

Skriuwlab, it begjin

  • Op nei 2020!

    31 december 2019

    Op nei 2020!

    Noch ien kear omsjen, nei it ôfrûne jier en desennium.

    Mei 2019 bin ik gau klear, dat wie it jier fan de renovaasje. In nije heup, mei as ekstraatsje in knibbel en om it ôf te meitsjen in knibbel yn ‘e wacht. It betsjut * trene om in goede kondysje foar de operaasje te krijen, dêrnei opknappe, revalidearje en op ‘e nij begjinne by it stjerke. It betsjut ek dat it skriuwen op in leger pitsje kaam te stean, want revalidearjen freget in protte fan de holle. Dat der dochs noch ien boekje útkaam, Yn de rimboe, is mei te tankjen oan âldste beppesizzer Thijs, dy’t my op gleed holp by it twadde dieltsje fan Gers op it Dak.

    Dat bringt my daliks op it foarbije desennium, de jierren dat ik beppe waard. Thijs wie de earste en hy krige der yn de jierren dêrnei ien suske en trije nichtsjes by. Fiif beppesizzers krige ik en wat binne it (meastal) poppen. Oppasse diene wy allinnich út en troch, want dizze beppe hie it drok, mei wurk en mei skriuwen. Hoewol’t ik it op Piter Jelles nei it sin hie, naam ik dochs ûntslach om earder mei pinsjoen te gean. Net om achter geraniums te sitten mar om te dwaan wat ik it leafst doch: skriuwe en deroer fertelle. Mei om’t Marijke, myn suster, kaam te ferstjerren en ik oan har fernaam hie dat der safolle wie dat se meimeitsje wold hie, naam ik dat beslút. It libben kin sa dien wêze en en as der wat te kiezen falt, meitsje der dan fan watstó wolst. It gemis fan har kaam hurd oan, no bin ik noch de ienige fan it De Jongenêst. Sa skode ik op yn de generaasjes en waard ik in soarte fan stammem.

    Yn deselde tiid krige ik in Syryske pleechdochter Lilan en mei har mem as in Syrysk suske Rania. Ik skreau in boek oer Lilan en wy hâlde kontakt, ek no’t har âlden en broers hjir wenje. Wat in rykdom, dizze nije famylje!

    Der wiene noch twa redens om my op it skriuwen te stoarten, ik mocht in pear jier Skoalskriuwer wêze en ik wûn twa kear de Simke Kloostermanpriis. Soks stimulearret behoarlik! Mar de lea lei wer geregeld dwers, ik moast yn 2018 ta myn grutte fertriet ôfskie nimme fan de Skoalskriuwer. Ik die it sa graach en de bern en de skoallen wiene entûsjast! Ik wie werom by myn woartels, it ûnderwiis!

    No laket in nij desennium my ta. Ik hoopje dat ik no einlings it boek doar te skriuwen dat my al rom fyftjjin jier pleaget, it boek dêr’t ik o sa foar op de teannen stean moat. As ik it no net doch, wurdt it him net mear. It ôfrûne jier ha ik in boek skreaun dat ik net ferwachte hie fan mysels om de foarm (mar miskien fynt de lêzer it neat, dat moat ik noch ôwachtsje), dus wêrom dat oare net? As it mislearret, ha ik it yn alle gefallen besocht!

    De lêste dagen fan it jier sitte wy op in rêstich plakje dêr’t wy de fjoerwurkknallen allinnich fan hiel fier hearre. Luca is sa bang foar it geknal, en hjir hat er it o sa nei it sin. As de baas him útlit, rûkt er mûzen en mollen en as er dan werom komt, ha wy der de hiele dei gjin hûn oan. En hjir, yn dizze rêst, bin ik krekt wer oan in boek begûn. Net DAT boek, mar der kaam in opdracht tusken mei in deadline. En wa’t my ken, wit dat ik gek op deadlines bin!

    Foar jimme fêst in noflik útein en de bêste winsken foar 2020!

    Hanneke de Jong
  • Nije Sweltsjes fleane út!

    18 november 2019

    Nije Sweltsjes fleane út yn ‘e hjerst!

    Der soe in nije rige Sweltsjes ferskine en ik mocht ek wer ien ôfleverje. De deadline wie 1 april en dat wie gjin mop. It waard noch minder in mop doe’t 1 april tichterby kaam en yn myn holle gjin inkeld idee opkaam. In holle dy’t krekt altyd fol ideeën siet! De reden wie my wol bekend: ik hie ein jannewaris wer in nije heup krigen en it revalidearjen en opknappen frege alle tiid en enerzjy. En sa te fernimmen ek myn gedachten. Dêr hat in útjouwer lykwols neat oan en ik ek net, dus moast ik der wat op betinke.

    Aldste soan belle oft de húshâlding del komme koe om in bakje kofje. Fansels, altyd wolkom en soe Thijs, âldste beppesizzer, miskien beppe helpe wolle? Dat woe Thijs wol en doe’t se by ús wiene lei ik it probleem út: in nij sweltsje, leafst in ferfolch op Gers op it dak en in folslein lege holle.

    ‘Mei ik deroer netinke, beppe?’

    ‘Ja, fansels. Miskien kinst belje ast wat witst.’

    Tiisdeis belle er. ‘Beppe, dat gers op it dak, dat witte wy wol. Mar as der no ris in jonkje op besite komt dat mei Eef giet te boartsjen yn it park of de bosk nêst harren hiem. Dat jonkje hyt…’

    ‘Ho mar, ik wit it al!’

    Ik moast gewoan wat fierder sjen as it dak; fjirtjin dagen letter wie it klear. Tankewol Thijs!

    Ferline wike wie it safier dat de twadde rige Sweltsjes útfleach. Op basisskoalle De Wielen yn Ljouwert kamen skriuwers, tekenaressen en útjouwer byinoar foar de presintaasje. Groep 4 en 5 en sterkste man fan Fryslân Wout Zijlstra wiene te gast. Eins wiene wy fansels allegearre te gast, mar oaninoarprater en skriuwer Jelle Bangma naam it heft al gau yn hannen.

    De iene skriuwer fertelde wat oer har/syn boek en lies in eintsje foar, de oare skriuwer fertelde oer de gearwurking mei de yllustrator en fansels kamen de tekenaressen sels ek oan it wurd. De pakesizzer fan Jelle, dy’t dêr op skoalle siet, lies in eintsje foar út it boek fan syn pake: Wouter wol de sterkste wêze. De sterkste man fan Fryslân liet sjen wa’t echt de sterkste wie. Hy goaide mei gemak in juf yn ’e loft!

    De bern fan skoalle harken mei sân pear earen en alle skriuwers hoopje dat se de boeken ek mei sân pear eagen lêze sille. It wie moai om te dwaan. No wol ik fuort wer mei in folgjend boek te set, foardat der noch in nij helpstik (2 heupen en 1/2 knibbel ha ik al) yn setten wurde moat. Want ja, der moat (hooplik ta beslút) noch in hiele knibbel yn, mar dat komt as ik wer folslein opknapt bin. Earst in protte oefenje, trene en skriuwe. Ideeën binne der wer genôch. Wat presys? Dat sis ik pas as it folgjende boek tusken de kaften en op dizze side stiet.

    De fleurige yllustraasjes binne, lykas by Gers op it dak, fan Linda de Haan. Moai no?

     

     

    Hanneke de Jong
  • Simmerplannen

    27 juni 2019

    Simmerplannen

    De orthopeed belle my. Hy hearde grif allegear drokte op ‘e achtergrûn en frege: ’Schikt het wel?’

    ‘Ja hoor,’ sei ik, ‘even een rustig plekje zoeken. Ik zit op een verjaardagsfeestje, onze kleinzoon wordt negen.’ Ik bin altyd fan de oerstallige ynformaasje, altyd oan it útlizzen. Juf.

    Hy fertelde dat ik oan in nije knibbel ta bin, in heale, want de oare helt is noch goed. Boppedat is it minder belestend as in hiele. Ik frege my ôf oft ik dan oare jier net foar de twadde helt hoegde te kommen, mar hy sei der fuort by as blike soe dat de oare kant ek min is, der in hielen yn komt. ‘Ik denk dat het augustus/september wordt.’

    Ik hie gjin plannen foar dizze simmer, útsein skriuwen dan, noflik yn it sjalet yn Gaasterlân; ik woe wer mei in jeugdboek oan ‘e slach. It begjin dizze simmer goed delsette, sadat ik it kommende winter miskien yn ien kear ôfskriuwe koe.

    Fuort plannen, want ik ha fan de lêste heup, dy’t ik ein jannewaris krige, leard dat yn de ‘herstelfase’ alle enerzjy yn de lea sitten giet. 

    Fan kwalen dy’t ‘net oantoanber’ binne en dêr’t dus ek neat oan te dwaan is, bin ik oergien op it echte wurk: oantoanber en reparabel. En sa feroarje ik stadichoan yn in bionyske frou. Want de oare knibbel is ek net bepaald sûnder pine. 

    Hawar, ik kin foarlopich foarút, hoech my net te ferfelen en hoopje dat ik yn alle gefallen it berneboek dat ik tusken de ûndersiken troch besykje te skriuwen, ôf krije kin. 

    En takomme wike sil ik nei Lilan ta, byprate mei har en de oaren fan de húshâlding. Dêr ha ik sin oan!

    Hanneke de Jong
  • Noch ien kear ‘De Bonsterkes’

    26 januari 2019

    Noch ien kear ‘De Bonsterkes’

    Wy, Linda de Haan en ik, krigen in útnûging fan de Sint Lukasskoalle yn Drachten. Oft wy yn it ramt fan de Fryske wike(n) fertelle en foarlêze woene oer en út ‘De Bonsterkes op ‘e terp’. Dat woene wy wol! De Schrijverscentrale regele alles en ôfrûne tongersdei setten wy dy kant út.

    Moarns betiid wie Linda al op skoalle om in lytse tentoanstelling fan har wurk del te lizzen en op te hingjen. As de bern ûnderweis wiene nei de grutte hal dêr’t wy sieten te fertellen, koene se fuort sjen wat se allegear makke hie: de tekeningen fan Gers op it dak en Ha, in ein (beide fan de Sweltsjerige foar begjinnende lêzers), har wurk fan Fratsen foar de Omrop en wat se foar De Bonsterkes makke. 

    Op it poadium stiene in noflike stoel en in sitblok klear en fansels de útfanhuzersdoazen mei it spoek dat yn it boek foarkomt, de draak en oare omballingen (attributen). Wy ûntfongen trije groepen, de middenbou, de ûnder- en de boppebou, meiïnoar 375 bern! Dat griisde ús fan tefoaren al wat oan, mar de bern wiene múskestil as wy fertelden en foarliezen út De Bonsterkes. Foar de boppebou fûnen wy dat wat te maklik en ha ik ferteld oer Wês net bang en de reis dy’t Lilan makke nei Nederlân. Dêr wiene de bern o sa fan ûnder de yndruk.

    Ut alle groepen krigen wy fragen. Hoe’t dat no siet mei de fantasy, wannear oft de ynspiraasje kaam en wat as dy op him wachtsje liet, oft Linda en ik oerlis hiene en oft we inoar al kenden, hoe âld ik wie (stokâld!) en hoelang as skriuwers trochskriuwe koene. Ik fertelde dat ik noch lang de âldste skriuwer net bin, dat Dolf Verroen al 90 is en alle jierren ien of mear boeken útbringt! Oooohhh!

    It wie in prachtige moarn en dat fûnen Linda en ik net allinnich, nei dy tiid stapten guon juffen efkes út de klasse om te fertellen hoe’t se genoaten hiene. Middeis krigen wy in mailtsje fan de organisaasjejuf dat se allegearre o sa te sprekken wiene en dat de bern graach witte woene hoe’t it fierder gie mei De Bonsterkes. Foar de boppebou wurde Heksegrytta en Wês net bang oantúgd.

    Foar my wie dit foarlopich de lêste kear dat ik de hort op gie. Woansdei sil ik de twadde nije heup krije en dan moat ik wer revalidearje en oan de kondysje wurkje. Om it mysels sa oangenaam mooglik te meitsjen – de tip fan de fysio is dat nije ûnderdielen net allinnich trening mar ek rêst nedich ha – sparre ik de lêste moannen boeken op. Der leit in knap steapeltsje op my te wachtsjen, dat it kin om my wol oangean.

    Hanneke de Jong
  • Aksjewiken foar bern

    26 oktober 2018

    Aksjewiken foar bern

    Wy giene op stap, Linda de Haan en ik, en wy reizgen trije wiken lang de skoallen by del. Fan Dokkum oant Reduzum, fan Paesens oant Burgum, nei Ljouwert en nei Hallum. Linda klaaide it lokaal oan, faak it gymlokaal fan de beukers, ik soarge foar in stoel, en as de bern kamen, wiene wy der klear foar.

    Net ien kear hiene wy wat dúdliks ôfpraten, dat wol sizze wy ha dat ien kear besocht, mar it gie finaal oars, dus dat hie gjin sin en wy lieten spontaan barre wat barde. De iene kear begûnen de bern daliks te freegjen: ‘Wat is dat? Wêrom is dat?’ Dat wiene de fragen oer Linda har atrributen, want se kin net allinnich moai yllustrearje, se nifelet ek omraak.

    As wy foarliezen, wie it ek noait itselde. Soms liezen wy om bar in alinea, soms lies de iene de tuskentekst en de oare wat der sein waard en soms oarsom. It gie samar, fansels, as giene wy al jierren tegearre op in paad. Wy hiene it nei it sin en fermakken ús ta de teannen út. Soms bejûch myn stim it en dan fertelde Linda wat mear en lies se wat mear foar, al koe ik it meastal net litte om mei in ‘swiere shagtrochsmoke stim’ myn sechje te dwaan.

    De bern op de skoallen wiene ek allegear oars: yn Ljouwert hiene wy groepen mei in protte kleurde bern, dy’t gjin Frysk praten, mar wy koene Nederlânsk, dus gjin probleem. Dat wie de kear dat Linda fertelde dat ik as bern it lêzen en skriuwen earst yn it Frysk leard hie. Doe krigen wy it oer meartalichheid. Wy fregen wa’t thús noch in oare taal praten, de measten, en doe’t ik fertelde datst dan in fin mear hast as in bears, omdatst dy  yn mear as ien taal uterje kinst, begûnen de eagen te glânzjen. Se hiene net in probleem, se hiene wat ekstra’s! Yn de lessen yn de stêd krigen wy de measte fragen. ‘Mevrouw, mag ik u wat vragen?’ Achterinoar troch, wy kamen amper oan foarlêzen ta.

    Wy begûnen ek hieltyd faker oer inoar te fertellen. Sa as Linda oer myn twataligens en dat ik mysels as bern it Nederlânsk lêzen oanlearde; as ik geduld hân hie, hie ik it fansels yn de twadde klasse leard! En ik fertelde dat Linda it mier hie oan it tekenjen fan skuon, mar it draakje dat op de avenearskuon stie folle moaier wie om te meitsjen!

    De bern seine tsjin Linda: ‘Linda liket wol in keunstner!’ En de lêste groep frege oan ús: ‘Soene jim de Gouden Griffel winne wolle?’

    Hanneke de Jong